WANDELROUTE Slauerhoff locaties in Leeuwarden (ca. 2 uur)

Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) is een van Nederlands beroemdste dichters. Deze flamboyante en melancholische man zwierf als scheeparts over vrijwel alle wereld zeeën, leidde een turbulent leven en dichtte over zijn ervaringen wereldwijd. Zijn geboortestad eert haar beroemde ‘zoon’ met een wandelroute langs plekken die voor Slauerhoff belangrijk waren. De route start bij zijn geboortehuis en eindigt bij de Dorpskerk Huizum waar zijn beroemde en zeer lange gedicht In Memoriam Patris (over zijn vader en diens begrafenis in Huizum) zich afspeelt. De verschillende locaties zijn genummerd. Ook de nummering begint bij zijn geboortehuis en eindigt bij de Dorpskerk.

1. Voorstreek 33. Geboortehuis van de beroemde dichter Jan Jacob Slauerhoff. Hij werd hier geboren op In dit pand, ’t kleine huuske genoemd’ dreven zijn ouders sinds 1894 een zaak in behangselpapier. Het gezin kerkte in de Grote Kerk of in de nabijgelegen Galileekerk

2. Voorstreek 26. De fa. Slauerhoff bloeide op en kreeg on 1901 een forse uitbreiding in dit pand waar Jan Jacob Slauerhoff vanaf zijn derde jaar zijn jeugd doorbracht. Behang en stoffering waren de hoofdproducten, later ontwikkelde de zaal zich tot een van de meest vooraanstaande interieurzaken (incl. meubels) van Leeuwarden. Ten noordoosten hiervan lag aan de Nieuwekade de Frederik Hendrikkazerne (nu woonappartementen). Jan Jacob bezocht tijdens WOI meermalen de Belgische soldaten hier om zijn Frans bij te schaven. Aan de overkant van het water is de omgeving van het Vliet. De kosmopolitisch ingestelde Slauerhoff die niet veel had met zijn geboortestad en –land schreef in 1933 dat hij dat ‘een van de weinige gezellige buurten van Leeuwarden’ vond.

3. Tuinen oostzijde. Hier bevond zich de Bewaarschool van Jan.

4. Zalen Schaaf, Breedstraat 48. Hier luisterde Jan Jacob op 19 november 1915 naar een lezing van Frederik van Eeden over het onderwerp Leven na sterven.

5. Waalse Kerk , Grote Kerkstraat 222. Op zondag bezocht Jan met zijn zusje Guusje hier de vrijzinnige zondagsschool van juffrouw Beucker Andrea.

Wie de Grote Kerkstraat helemaal uitloopt ziet aan het eind het Oldehoofsterkerkhof. Aan de overkant van de weg ligt de prachtige Prinsentuin met restaurant De Koperen Tuin. Simon Vestdijk, een goede bekende van Slauerhoff, gaf het park die naam in zijn gelijknamige boek. Vanuit de Prinsentuin heeft men zicht op de gracht; in de ‘oksel’ links was vroeger een zweminrichting waar Jan Jacob Slauerhoff zwemmen heeft geleerd, wat voor iemand die later alle wereldzeeën zou bevaren geen overbodige luxe was. Vanwege de kwaliteit van het zwemwater had dit openluchtzwembad in de volksmond de bijnaam ‘de Inktpot’.

(Wie wil kan van hieruit het water oversteken via de Vrouwenpoortsburg en in noordelijke richting lopen over de Spanjaardslaan tot men uitkomt bij de oude Algemene Begraafplaats. Hier bracht Jan Jacob Slauerhoff al mijmerend vele uren door; ook een enkele keer samen Annie Hille Ris Lambers en met zijn vriend, de dichter Hendrik de Vries uit Groningen. Daarna dezelfde weg teruglopen naar de Vrouwenpoortsbrug. Vervolgens: rechtsaf om de schouwbrug heen naar de Schoolstraat.

6. Gebouw De Bres , Schoolstraat 4. Het huidige gebouw (De Bres) is het oude gymlokaal van School no. 4 (dat zuidelijk van dit gebouw lag) waar Jan Jacob Slauerhoff naar de lagere school ging. Deze gemeentelijke school was een zevenjarige opleiding en telde maar liefst 325 leerlingen. Ondanks veel ziekteverzuim doorliep Jan de school zonder zitten blijven en met goede cijfers. De school behoorde tot de vier lagere scholen die opleidde voor vervolgonderwijs aan de Hogere Burger School en voerde het predicaat ‘Eerste Klasseschool’. Hier ontmoette Jan ook voor het eerst Annie Hille Ris Lambers, de dochter van de dominee uit Jorwert. Zij bracht hem in op 1 mei 1911 na een astma-aanval naar huis. Hij werd op haar later verliefd. Dat leidde tot een levenslang durende innige band tussen deze twee.

7. Rijks Hoogere Burgerschool , Zaailand 106 (zuidelijk van Wilhelminaplein). In augustus 1911 ging Jan naar deze H.B.S. voor een vijf jaar durende opleiding. Anderen die de school bezochten - hier is nu een grand café gevestigd – waren Pieter Jelles Troelstra (politicus/dichter), Alexander Cohen (schrijver/journalist), Simon Vestdijk (schrijver) en Pieter van der Hem (schilder). Een van de gecommitteerden bij zijn eindexamen in 1916 was de grote Friese dichter Obe Postma, deze wijdde later aan Slauerhoff twee gedichten waaruit veel bewondering sprak. Slauerhoff ging medicijnen studeren.

8. Amicitia (hoek Wirdumerdijk/Nieuweweg). Hier stond ooit Hotel Amicitia. Aan de overkant van het water links stond ooit Grand Hotel De Klanderij. Op deze locaties vonden veertien keer per schooljaar de bijeenkomsten plaats van de Leeuwarder Burgerscholierenclub Eloquentia plaats. Leerlingen hielden hier redes om hun welsprekendheid te verbeteren. In de Klanderij hield Jan, in aanwezigheid van Simon Vestdijk, op 13 november 1915 –hij was nog maar 17 jaar oud- een indrukwekkende rede over de Russische literatuur die grote indruk op de aanwezigen maakte.

9. Wijbrand de Geeststraat 32. Van de Voorstreek 26 waar de winkel bleef verhuisde het gezin Slauerhoff naar dit woonadres. Steeds als Jan van zijn studie of latere zeereizen naar Leeuwarden kwam verbleef hij hier, vlakbij het fraaie Gabbemagasthuis. De achterkamer was dan voor hen gereserveerd waar Slauerhoff tal van boeken heeft gelezen, brieven en (aanzetten tot) gedichten heeft gecomponeerd. Hij kwam hier ook wel met zijn toenmalige verloofde Truus de Ruyter en reisden soms door naar Vlieland. Zij studeerde in Amsterdam Nederlandse letteren. Via de Kanaalsbrug, Achter de Hoven en de prachtige route langs de rivier de Potmarge bereikt men Huizum.

 

10. Dorpskerk Huizum, Huizum Dorp 67. Op de begraafplaats naast deze fraaie kerk, het oudste (12e eeuw) monument van de stad, werd de vader van Slauerhoff begraven. Aan hem en diens begrafenis wijdde Slauerhoff zijn uit 34 (!) strofen bestaande gedicht In Memoriam Patris. De grafsteenplaat staat nu op een sokkel bij de ingang van het kerkhof. Jaarlijks wordt hier op de eerste donderdag van oktober (op of rond zijn sterfdag) door een landelijke prominent de Slauerhoff Lezing gehouden. Dit gedicht stond in 2018 (als onderdeel van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa) centraal bij een expositie, acht theatervoorstellingen en een uitgave waarbij het extreem lange gedicht in liefst tien talen verscheen. Zie www.facebook.com/dorpskerkhuizum.

Voor meer info en kaartje, download het PDF bestand 

Deel deze pagina